از وقفه ای که در سلسله مباحث در زمینه احزاب به وجود آمد عذرخواهی می نمایم.

همان طور که موریس دورژه بیان کرده اند نمی توان دمکراسی را بدون توجه به سیستم انتخابات مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد و این دو از همدیگر لایتجزا می باشند. سیستم انتخابات در هر کشوری به فراخور سابقه دمکراتیک  آن کشور متفاوت می باشد  و هر کشوری مسلما" سیستم انتخاباتی متفاوتی دارد. در کشور آمریکا سیستم انتخابات دو حزبی می باشد و کاندیداها باید با معرفی حزب وارد رقابتهای انتخاباتی شوند در غیر این صورت مجبورند روال دشواری را طی نمایند که کمتر افرادی حاضر می شوند این کار را انجام دهند چون رای آوردن آنها تقریبا" محال است و دیگر این که هزینه تبلیغات بالاست و تعداد کمی قادر به تامین این هزینه ها می باشند. در آمریکا کسی را نمی توان وادار به عدم شرکت در انتخابات به عنوان کاندیدا نمود مگر این که دادگاه آن شخص را به خاطر اقدام علیه امنیت ملی(مانند جاسوسی ) محکوم کرده باشد و محکومیتش هم قطعی باشد. در اروپا هم تقریبا" سیستم انتخابات این گونه می باشد و تفاوت چندانی با آمریکا ندارد مگر این که گاهی اوقات در بعضی از کشورها به جای سیستم رای اکثریت که در امریکا وجود دارد سیستم رای تناسبی است و هر حزب به تناسب میزان رایی که به دست می آورد، در پارلمان نماینده دارد. اما در ایران این گونه نیست انتخابات نه اکثریتی است و نه تناسبی و معمولا" هر از چند گاهی قانون انتخابات تغییر می کند. همچنین کاندیداها با مشکلی به نام تایید صلاحیت روبرو هستند که در کشورهای دمکراتیک این مساله اصلا" مورد مناقشه نیست و افراد پس از تایید از جانب حزب به مبارزات انتخاباتی می پردازند و بدتر از آن در ایران، این است که معیار خاصی برای تایید یا رد صلاحیت یک کاندیدا وجود ندارد و چه بسا فردی در این دوره تایید شود و در دوره ای دیگر رد و یا بر عکس. به همین لحاظ نمی توان در پایان انتخابات وزن احزاب را سنجید که فلان حزب در جامعه چه وزنی دارد! . مشکل دیگر انتخابات در ایران کاندیداهای فردی است، که شعارهایی را مطرح می کنند و پس از ورود به پارلمان یا آن را انجام نمی دهند یا اصلا" جز شرح وظایف آنها نیست و پس از پایان مدت نمایندگی ، نمی توان وی را باز خواست نمود، چون وابسته به حزب و گروهی نبوده که در مقابل آن گروه یا طرفداران آن گروه پاسخگو باشد. مشکل دیگراین است که هیچ پشتیبانی کننده قوی در کنار شخص نماینده برای آگاه کردن وی نسبت به مسایل وجود ندارد بالاخره یک فرد هر چه قدر هم که قابلیت داشته باشد نمی تواند صاحب همه علوم باشد و نیاز به راهنمایی دیگران دارد که این در کشورهای دمکراتیک توسط احزاب انجام می شود.